Wezwanie na przesłuchanie
w trybie Kodeksu postępowania karnego
Wezwanie na przesłuchanie
w trybie Kodeksu postępowania karnego
na czym polega, co oznacza i co warto wiedzieć?
Niniejszy artykuł dotyczy wyłącznie przesłuchań prowadzonych w ramach postępowania karnego zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania karnego (KPK). Opisane procedury, prawa i obowiązki nie mają zastosowania do przesłuchań w ramach postępowań cywilnych, administracyjnych, wykroczeniowych ani dyscyplinarnych.
Otrzymanie wezwania na przesłuchanie może budzić stres i wiele pytań: Czy muszę się stawić? W jakim charakterze zostałem wezwany? Czy grozi mi odpowiedzialność? Czy mogę iść z prawnikiem? W tym artykule wyjaśniamy, czym jest przesłuchanie w postępowaniu karnym, jakie prawa i obowiązki mają świadkowie i podejrzani oraz jak wygląda procedura krok po kroku. Przedstawiamy również praktyczny przykład, by rozwiać wątpliwości.
Co to jest
wezwanie na przesłuchanie
Wezwanie na przesłuchanie to formalne pismo wzywające określoną osobę do osobistego stawienia się przed organem prowadzącym postępowanie karne – najczęściej przed policją, prokuratorem lub sądem – w celu złożenia zeznań jako świadek lub wyjaśnień jako podejrzany.
Wezwanie odbywa się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego (KPK) i zawsze zawiera:
- dane organu wzywającego,
- datę, godzinę i miejsce przesłuchania,
- określenie charakteru wezwania (np. „w charakterze świadka”),
- pouczenie o obowiązkach i prawach (np. obowiązek stawiennictwa, możliwość odmowy zeznań, możliwość ukarania grzywną za niestawienie się).
W jakim charakterze
mogę być wezwany
Wszystko zależy od tego, jaką rolę przypisuje Ci organ prowadzący postępowanie:
| Charakter wezwania | Prawa i obowiązki |
|---|---|
|
Świadek |
Obowiązek stawiennictwa i mówienia prawdy. Możliwość odmowy odpowiedzi na pytanie, jeśli grozi to odpowiedzialnością. Składanie fałszywych zeznań jest przestępstwem — grozi kara do 8 lat pozbawienia wolności (art. 233 §1 k.k.). |
|
Podejrzany |
Możliwość odmowy składania wyjaśnień. Brak obowiązku mówienia prawdy. Prawo do obrońcy. |
|
Pokrzywdzony |
Może złożyć zawiadomienie o przestępstwie i opisać swoje stanowisko. Ma prawo do pełnomocnika. |
Przykład z praktyki
wezwanie jako świadek w sprawie bójki
Pan Marek otrzymał wezwanie na policję w charakterze świadka. Na miejscu dowiedział się, że chodzi o zdarzenie, które widział przypadkiem: bójkę pod barem w centrum miasta. Nie znał uczestników, ale potwierdził, że widział całe zajście i opisał wygląd jednego z napastników.
Funkcjonariusz poinformował go o obowiązku mówienia prawdy i o tym, że za fałszywe zeznania grozi odpowiedzialność karna. Ponieważ pan Marek nie był stroną w sprawie, nie przysługiwało mu prawo do odmowy składania zeznań.
Wnioski:
- Marek miał obowiązek stawić się na wezwanie,
- nie mógł odmówić zeznań (nie był osobą najbliższą),
- jego zeznania mogą być kluczowe dla ustalenia sprawcy.
Czy mogę nie przyjść
na przesłuchanie
Co do zasady – nie. Zgodnie z art. 285 KPK niestawiennictwo bez uzasadnionej przyczyny (np. choroba potwierdzona zaświadczeniem lekarza sądowego) może skutkować:
- grzywną do 3000 zł (i więcej przy kolejnych uchybieniach),
- przymusowym doprowadzeniem przez policję,
- a nawet aresztem porządkowym do 30 dni w skrajnych przypadkach.
Czy mogę odmówić
składania zeznań
Tak – ale tylko w określonych sytuacjach. Zgodnie z art. 182 KPK masz prawo do odmowy zeznań, jeśli:
- jesteś osobą najbliższą oskarżonemu (np. współmałżonek, rodzeństwo, dziecko),
- twoje zeznania mogłyby narazić Ciebie lub osobę najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe
O takim prawie musisz być poinformowany przed rozpoczęciem przesłuchania.
Jak wygląda
przebieg przesłuchania
Przesłuchanie w trybie KPK
a inne tryby
Przesłuchania odbywają się także w innych postępowaniach – np. cywilnym, administracyjnym czy wykroczeniowym. Kluczowe różnice:
| Cecha | Postępowanie karne (KPK) | Wykroczeniowe | Cywilne |
|---|---|---|---|
|
Obowiązek stawiennictwa |
Tak |
Tak |
Tak, ale mniej rygorystycznie |
|
Pouczenie o prawach |
Zawsze |
Rzadziej |
Tak |
|
Odpowiedzialność za fałszywe zeznania |
Tak (art. 233 KK) |
Tak |
Tak |
|
Możliwość odmowy |
Tylko w określonych przypadkach |
Rzadziej dotyczy osób bliskich |
Nieco szersza interpretacja |
Czy mogę zabrać prawnika na przesłuchanie?
Tak. Każdy ma prawo do pomocy prawnej. Podejrzany może mieć obrońcę już na etapie postępowania przygotowawczego (art. 300 k.p.k.). Świadek może ustanowić pełnomocnika w celu ochrony swoich praw; o dopuszczeniu pełnomocnika do udziału w czynności decyduje organ prowadzący (art. 87 §1 k.p.k.).
Podsumowanie
Wezwanie na przesłuchanie w trybie Kodeksu postępowania karnego to poważna sprawa. Wymaga stawiennictwa i odpowiedzialnego podejścia – niezależnie od tego, czy jesteś świadkiem, podejrzanym czy pokrzywdzonym. Zawsze warto znać swoje prawa i obowiązki, a w razie wątpliwości skonsultować się z prawnikiem. Odpowiednie przygotowanie może zapobiec poważnym konsekwencjom prawnym.
