Udział w bójce lub pobiciu – konsekwencje prawne
Art. 158 i 159 k.k. na tle zdarzenia w Wałbrzychu
Udział w bójce lub pobiciu – konsekwencje prawne
Art. 158 i 159 k.k. na tle zdarzenia w Wałbrzychu
Udział w bójce lub pobiciu może prowadzić do odpowiedzialności karnej nawet wtedy, gdy danej osobie nie można przypisać zadania konkretnego ciosu. Nie oznacza to jednak, że odpowiada każdy, kto znajdował się w pobliżu zdarzenia. Konieczne jest ustalenie, czy dana osoba świadomie włączyła się w niebezpieczne zajście i jaką rzeczywiście odegrała w nim rolę.
Zagadnienie to zyskało szczególną aktualność po zdarzeniu na stacji paliw w Wałbrzychu z 31 sierpnia 2026 r. Opublikowane w internecie nagranie przedstawia fragment szarpaniny oraz moment użycia pałki teleskopowej. Zgodnie z oficjalnym komunikatem Dolnośląskiej Policji w zdarzeniu brali udział trzej funkcjonariusze, w tym osoba pełniąca obowiązki komendanta miejskiego Policji w Jeleniej Górze. Wobec tego funkcjonariusza wszczęto postępowanie dyscyplinarne, odwołano go ze stanowiska i zawieszono w czynnościach służbowych.
Według informacji opublikowanych przez TVN24 na dzień 2 września 2026 r. Prokuratura Rejonowa w Wałbrzychu prowadziła czynności sprawdzające, zabezpieczając między innymi monitoring i informacje dotyczące uczestników. Nie została jeszcze przesądzona ostateczna kwalifikacja prawna zachowania poszczególnych osób. Policja podkreśliła również, że film dostępny w sieci pokazuje jedynie fragment sytuacji.
Stan prawny i stan informacji o zdarzeniu: 2 września 2026 r.
Najważniejsze informacje
w pigułce
| Pytanie | Najkrótsza odpowiedź |
|---|---|
|
Co grozi za udział w bójce lub pobiciu? |
W typie podstawowym od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. |
|
Co w razie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu? |
Kara wynosi od roku do 10 lat pozbawienia wolności. |
|
Co w razie śmierci człowieka? |
Kara wynosi od 2 do 15 lat pozbawienia wolności. |
|
Czy trzeba osobiście uderzyć pokrzywdzonego? |
Nie zawsze. Odpowiedzialność może wynikać także z innej formy świadomego i aktywnego udziału. |
|
Czy wystarczy stać obok? |
Sama przypadkowa lub bierna obecność nie prowadzi automatycznie do odpowiedzialności. |
|
Co grozi za użycie niebezpiecznego przedmiotu? |
Art. 159 k.k. przewiduje od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. |
|
Czy dwóch bijących się mężczyzn uczestniczy w bójce z art. 158 k.k.? |
Nie. Bójka w rozumieniu tego przepisu wymaga udziału co najmniej trzech osób. |
|
Czy bójka jest ścigana z urzędu? |
Tak. Postępowanie nie jest uzależnione od prywatnego aktu oskarżenia uczestnika. |
Podstawę prawną opisanych konsekwencji stanowią przede wszystkim art. 158 i 159 Kodeksu karnego. Podane granice kar odpowiadają tekstowi ujednoliconemu według stanu na 28 sierpnia 2026 r.
Kiedy udział w bójce lub pobiciu
jest przestępstwem?
Nie każda awantura, szarpanina lub wymiana uderzeń stanowi przestępstwo z art. 158 k.k. Przepis wymaga, aby bójka albo pobicie narażały człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu albo naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia określonego w art. 157 § 1 k.k.
Oznacza to, że organy prowadzące postępowanie muszą ocenić całe zdarzenie, a w szczególności:
- liczbę i przewagę uczestników,
- intensywność oraz czas trwania zajścia,
- sposób zadawania uderzeń,
- części ciała, w które kierowano ciosy,
- użycie przedmiotów,
- warunki miejsca, w którym doszło do starcia,
- realne ryzyko upadku lub doznania poważnych obrażeń.
Dla podstawowego typu przestępstwa nie jest konieczne, aby rzeczywiście doszło do poważnego urazu. Wystarczające może być stworzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa takiego skutku. Z drugiej strony niewielka przepychanka, która obiektywnie nie stwarzała podobnego zagrożenia, nie powinna być automatycznie kwalifikowana z art. 158 § 1 k.k.
Bójka a pobicie
na czym polega różnica?
W języku potocznym określenia „bójka” i „pobicie” bywają stosowane zamiennie. Na gruncie prawa karnego opisują jednak odmienne układy zdarzeń.
| Bójka | Pobicie |
|---|---|
|
Uczestniczą w niej co najmniej trzy osoby. |
Co najmniej dwie osoby atakują inną osobę lub grupę osób. |
|
Uczestnicy wzajemnie atakują się i bronią. |
Występuje podział na napastników i stronę napadniętą. |
|
Role mogą dynamicznie się zmieniać. |
Pokrzywdzony przede wszystkim odpiera atak lub próbuje się wycofać. |
|
Każdy aktywny uczestnik współtworzy niebezpieczne starcie. |
Odpowiedzialność z art. 158 k.k. dotyczy strony napastniczej. |
|
Powołanie się na obronę konieczną jest co do zasady utrudnione. |
Osoba napadnięta może działać w obronie koniecznej. |
Jeżeli dwie osoby wzajemnie zadają sobie uderzenia, nie jest to „bójka” w rozumieniu art. 158 k.k. Takie zachowanie może jednak podlegać ocenie na podstawie innych przepisów, między innymi dotyczących naruszenia nietykalności cielesnej lub spowodowania uszczerbku na zdrowiu.
Prawidłowe rozróżnienie bójki i pobicia ma znaczenie praktyczne. Osoba, która została zaatakowana przez grupę i jedynie odpierała zamach, nie powinna zostać automatycznie uznana za uczestnika bójki tylko dlatego, że skutecznie się broniła.
Czy trzeba kogoś uderzyć,
aby odpowiadać za udział w pobiciu?
Osobiste zadanie ciosu nie jest bezwzględnym warunkiem odpowiedzialności. Pojęcie „brania udziału” jest szersze niż samo bicie lub kopanie. W zależności od okoliczności udziałem może być również:
- przytrzymywanie lub obezwładnianie pokrzywdzonego,
- odcinanie mu drogi ucieczki,
- przekazywanie napastnikom przedmiotów służących do ataku,
- osłanianie osób zadających ciosy,
- świadome wzmacnianie przewagi grupy,
- aktywne zachęcanie do kontynuowania przemocy.
Każde z tych zachowań musi być jednak oceniane w kontekście konkretnego zdarzenia. Nie można zakładać, że każde słowo, gest albo obecność w grupie oznacza realizację znamion art. 158 k.k. Orzecznictwo przyjmuje szerokie rozumienie świadomego współdziałania, ale jednocześnie wskazuje, że niezbędne jest ustalenie zachowania konkretnej osoby.
Szczególnej ostrożności wymaga pojęcie tzw. biernego udziału. Sama przypadkowa obecność, obserwowanie zdarzenia albo znajomość z napastnikami nie powinny automatycznie prowadzić do skazania. Konieczne jest wykazanie, że zachowanie danej osoby realnie wspierało atak, wzmacniało napastników lub zwiększało niebezpieczeństwo dla pokrzywdzonego. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu podkreślał, że sama bierna obecność stanowiąca jedynie hipotetyczne wsparcie moralne nie jest wystarczającą podstawą przypisania udziału.
Przykład
Trzy osoby atakują pokrzywdzonego. Jedna z nich zadaje ciosy, druga przytrzymuje pokrzywdzonego, a trzecia blokuje wyjście. Wszystkie trzy mogą odpowiadać za udział w pobiciu, mimo że tylko jedna bezpośrednio uderzała.
Inaczej należy ocenić osobę, która przypadkowo znalazła się na miejscu, nie wspierała żadnej ze stron i próbowała wezwać pomoc albo rozdzielić uczestników.
Czy art. 158 k.k.
wprowadza odpowiedzialność zbiorową?
Określenie „odpowiedzialność zbiorowa” pojawia się w części orzeczeń i publikacji jako skrót opisujący trudności dowodowe typowe dla bójek i pobić. Nie jest jednak prawidłowe rozumienie tego pojęcia jako odpowiedzialności wszystkich osób znajdujących się na miejscu.
- 1. świadomie brał udział w bójce lub pobiciu,
- 2. swoim zachowaniem współtworzył albo zwiększał niebezpieczeństwo,
- 3. działał umyślnie w zakresie samego uczestnictwa,
- 4. w przypadku ciężkiego skutku przewidywał go lub mógł go przewidzieć.
Kodeks karny stanowi, że każdy ze współdziałających odpowiada w granicach własnej umyślności lub nieumyślności, niezależnie od odpowiedzialności pozostałych osób. Surowsza odpowiedzialność uzależniona od następstwa może zostać przypisana tylko wtedy, gdy sprawca takie następstwo przewidywał albo mógł przewidzieć.
Nie jest zatem trafne określanie art. 158 k.k. jako konstrukcji odpowiedzialności całkowicie obiektywnej. Ułatwione może być przypisanie skutku całego niebezpiecznego zdarzenia, ale zachowanie, zamiar i przewidywalność następstw nadal wymagają indywidualnej oceny.
Jaka kara grozi za udział
w bójce lub pobiciu?
Wysokość ustawowego zagrożenia zależy przede wszystkim od skutków zajścia.
| Podstawa prawna | Charakter czynu | Zagrożenie karą |
|---|---|---|
|
Art. 158 § 1 k.k. |
Bójka lub pobicie powodujące bezpośrednie niebezpieczeństwo |
Od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności |
|
Art. 158 § 2 k.k. |
Następstwem jest ciężki uszczerbek na zdrowiu |
Od roku do 10 lat pozbawienia wolności |
|
Art. 158 § 3 k.k. |
Następstwem jest śmierć człowieka |
Od 2 do 15 lat pozbawienia wolności |
|
Art. 159 k.k. |
Użycie broni palnej, noża lub innego podobnie niebezpiecznego przedmiotu |
Od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności |
Ustawowe zagrożenie nie oznacza, że wszyscy uczestnicy otrzymają identyczną karę. Sąd uwzględnia między innymi faktyczną rolę danej osoby, stopień agresji, użyte środki, motywację, skutki zachowania, wcześniejszą karalność oraz postawę po zdarzeniu.
W razie skazania za przestępstwo z art. 158 lub 159 k.k. sąd co do zasady orzeka również świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 zł. Jeżeli jednocześnie orzekany jest obowiązek naprawienia szkody albo nawiązka, orzeczenie tego świadczenia ma charakter fakultatywny.
Odpowiedzialność za ciężki uszczerbek lub śmierć
spowodowane przez inną osobę
Uczestnik bójki lub pobicia może odpowiadać za ciężki uszczerbek na zdrowiu albo śmierć, mimo że nie zadał ciosu bezpośrednio powodującego ten skutek. Nie oznacza to jednak automatycznego przypisania najpoważniejszego następstwa wszystkim obecnym.
Organ prowadzący postępowanie powinien ustalić:
- czy dana osoba rzeczywiście brała udział w niebezpiecznym zajściu,
- czy ciężki skutek pozostawał następstwem całej bójki lub pobicia,
- czy konkretny uczestnik przewidywał albo mógł przewidzieć taki rozwój wydarzeń,
- czy działanie innego sprawcy nie stanowiło zachowania całkowicie nieprzewidywalnego,
- czy ktoś nie działał z bezpośrednim lub ewentualnym zamiarem spowodowania ciężkiego uszczerbku albo śmierci.
Jeżeli uczestnik umyślnie powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu, jego odpowiedzialność może obejmować również art. 156 k.k. Jeżeli natomiast działa z zamiarem pozbawienia życia, ocena może nastąpić na podstawie przepisów dotyczących zabójstwa lub jego usiłowania. Art. 158 § 2 i 3 k.k. dotyczy natomiast następstw objętych zasadą przewidywalności określoną w art. 9 § 3 k.k., co znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Użycie noża, broni lub niebezpiecznego przedmiotu
– art. 159 k.k.
Art. 159 k.k. przewiduje surowszą odpowiedzialność osoby, która podczas bójki lub pobicia używa broni palnej, noża albo innego podobnie niebezpiecznego przedmiotu.
Istotna jest różnica między posiadaniem przedmiotu a jego użyciem. Samo noszenie noża lub innego przedmiotu, trzymanie go w kieszeni, a nawet jego okazanie nie muszą jeszcze realizować znamion art. 159 k.k. Konieczne jest faktyczne zastosowanie przedmiotu w ramach zajścia, przykładowo przez zadanie nim ciosu.
Czy pałka teleskopowa jest niebezpiecznym przedmiotem?
Pałka teleskopowa może zostać uznana za przedmiot podobnie niebezpieczny do noża lub broni palnej, ale taka kwalifikacja nie powinna następować wyłącznie na podstawie nazwy przedmiotu. Ocenie podlegają między innymi:
- konstrukcja, materiał, masa i twardość pałki,
- jej zdolność do powodowania poważnych obrażeń,
- miejsce i siła zadawanych uderzeń,
- sposób wykorzystania podczas zajścia.
W odniesieniu do zdarzenia w Wałbrzychu nie wystarczy więc stwierdzić, że na nagraniu widoczna jest pałka teleskopowa. Najpierw należy ustalić pełny przebieg sytuacji, rolę osoby używającej pałki, charakter podejmowanej interwencji, istnienie bezpośredniego zamachu oraz to, czy samo zdarzenie spełniało znamiona bójki lub pobicia.
Obrona konieczna
w bójce lub pobiciu
Obrona konieczna polega na odpieraniu bezpośredniego i bezprawnego zamachu na dobro chronione prawem. Wynika to z art. 25 § 1 k.k.
Obrona konieczna podczas pobicia
Osoba napadnięta przez co najmniej dwóch sprawców może bronić siebie lub inną osobę. Sam fakt, że pokrzywdzony zadał napastnikowi cios, nie oznacza jeszcze, że przestał być ofiarą pobicia i stał się uczestnikiem bójki.
Należy ustalić, czy jego zachowanie służyło odparciu zamachu, czy przekształciło się w odwet podejmowany już po ustaniu niebezpieczeństwa.
Obrona konieczna podczas bójki
Aktywny uczestnik wzajemnego starcia co do zasady nie może jednocześnie twierdzić, że odpiera bezprawny zamach, który sam współtworzy. Możliwe są jednak sytuacje graniczne.
Przykładowo znaczenie może mieć:
- jednoznaczne odstąpienie od dalszego udziału w starciu,
- kontynuowanie ataku na osobę, która wycofała się z bójki,
- nagłe pojawienie się nowego, jakościowo odmiennego zagrożenia,
- interwencja osoby trzeciej, która nie przyłącza się do żadnej ze stron, lecz próbuje przerwać bezprawny atak.
W każdym z tych przypadków konieczna jest analiza kolejnych faz zdarzenia. Zachowanie, które na początku było udziałem w bójce, może być oceniane inaczej po rzeczywistym i czytelnym wycofaniu się uczestnika.
Jakie dowody są najważniejsze
w sprawie o udział w bójce?
W sprawach dotyczących dynamicznych zdarzeń kluczowe znaczenie ma pełna rekonstrukcja ich przebiegu. Krótkie nagranie opublikowane w mediach społecznościowych może pokazywać wyłącznie końcową fazę sytuacji i pomijać moment rozpoczęcia konfliktu.
Najważniejsze dowody to zazwyczaj:
- 1. pełne nagrania z monitoringu, również sprzed rozpoczęcia starcia i po jego zakończeniu,
- 2. nagrania wykonane przez świadków oraz materiał dźwiękowy,
- 3. zeznania osób niezwiązanych z uczestnikami,
- 4. dokumentacja medyczna i opinie biegłych,
- 5. zdjęcia obrażeń, odzieży, pojazdów i miejsca zdarzenia,
- 6. połączenia z numerem alarmowym oraz treść zgłoszeń,
- 7. zachowanie uczestników bezpośrednio po zdarzeniu.
Monitoring powinien zostać przeanalizowany nie tylko pod kątem tego, kto zadał cios. Może pokazywać również, kto wszedł w konflikt, kto próbował go przerwać, kto blokował drogę, kto się wycofał i kiedy pojawił się niebezpieczny przedmiot.
Znaczenie pełnego materiału jest szczególnie widoczne w sprawie wałbrzyskiej. Przywołany wyżej komunikat Policji wskazuje wprost, że materiał dostępny w sieci jest jedynie fragmentem sytuacji, a prowadzone czynności mają szczegółowo odtworzyć jej przebieg i umożliwić ocenę prawno-karną.
Osoba wezwana w związku z takim zdarzeniem powinna w pierwszej kolejności ustalić, czy ma zostać przesłuchana jako świadek, pokrzywdzony czy podejrzany. Prawa i obowiązki związane z każdą z tych ról omawiamy szerzej w artykule „Wezwanie na przesłuchanie w trybie Kodeksu postępowania karnego”.
Policjant jako uczestnik zdarzenia
odpowiedzialność karna i dyscyplinarna
Status funkcjonariusza Policji nie przesądza ani o winie, ani o kwalifikacji prawnej. Zachowanie policjanta podlega ocenie według zasad prawa karnego, podobnie jak zachowanie każdej innej osoby. Jednocześnie niezależnie od postępowania karnego może zostać przeprowadzona kontrola służbowa i postępowanie dyscyplinarne.
Są to odrębne płaszczyzny odpowiedzialności:
- postępowanie karne służy ustaleniu, czy popełniono przestępstwo,
- postępowanie dyscyplinarne dotyczy naruszenia obowiązków i zasad służby,
- decyzje kadrowe mogą obejmować odwołanie z funkcji, przeniesienie lub zawieszenie.
Odwołanie ze stanowiska i zawieszenie funkcjonariusza nie są równoznaczne z prawomocnym uznaniem go za winnego przestępstwa. W zdarzeniu wałbrzyskim postępowanie kontrolne nadal trwało, a prokuratura nie podjęła jeszcze ostatecznej decyzji dotyczącej wszczęcia śledztwa.
Czy za udział w bójce
zawsze grozi bezwzględne więzienie?
Kara pozbawienia wolności nie w każdym przypadku musi być wykonywana bezwarunkowo. Rodzaj rozstrzygnięcia zależy od kwalifikacji czynu, wymiaru wymierzonej kary, dotychczasowej karalności, stopnia winy i społecznej szkodliwości oraz zachowania sprawcy.
W odpowiednich przypadkach mogą być rozważane między innymi:
Warunkowe umorzenie postępowania
Może znaleźć zastosowanie do podstawowego typu z art. 158 § 1 k.k., ponieważ górna granica kary nie przekracza pięciu lat. Konieczne jest jednak między innymi, aby wina i społeczna szkodliwość nie były znaczne, okoliczności nie budziły wątpliwości, a sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne.
Kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem
Zawieszenie może zostać zastosowane, gdy sąd wymierzy karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku, sprawca w chwili popełnienia czynu nie był skazany na karę pozbawienia wolności, a jego sytuacja uzasadnia pozytywną prognozę kryminologiczną.
Grzywna albo ograniczenie wolności
Art. 37a k.k. pozwala w określonych sytuacjach zastąpić pozbawienie wolności grzywną albo karą ograniczenia wolności, gdy przestępstwo jest zagrożone karą nieprzekraczającą ośmiu lat, a hipotetyczna kara pozbawienia wolności nie byłaby surowsza niż rok. Przepis zawiera jednak dodatkowe wymagania i wyłączenia, dlatego jego zastosowanie nie jest automatyczne.
Ocena, czy w konkretnej sprawie możliwe jest zastosowanie któregokolwiek z tych rozwiązań, wymaga analizy zarzutów, dowodów i sytuacji sprawcy. Zakres wsparcia kancelarii obejmuje obronę i reprezentację na każdym etapie postępowania karnego.
Uprawnienia osoby
pokrzywdzonej
Udział w bójce lub pobiciu z art. 158 i 159 k.k. jest ścigany z urzędu. Oznacza to, że po uzyskaniu informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa właściwe organy podejmują czynności niezależnie od tego, czy pokrzywdzony wniesie prywatny akt oskarżenia.
Pokrzywdzony powinien możliwie szybko zabezpieczyć:
- dokumentację medyczną,
- zdjęcia obrażeń,
- dane świadków,
- nagrania,
- rachunki za leczenie i rehabilitację,
- dokumenty potwierdzające utracone dochody lub inne szkody.
W postępowaniu karnym może zostać orzeczony obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Jeżeli dokładne ustalenie należnego świadczenia jest znacznie utrudnione, sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego. W zależności od okoliczności możliwe jest również dochodzenie odszkodowania i zadośćuczynienia na drodze cywilnej. Przepisy nie przewidują jednej stałej kwoty należnej za każde pobicie — wysokość zależy od skutków konkretnego zdarzenia.
Najczęściej zadawane pytania
o udział w bójce lub pobiciu
Czy bójka jest ścigana z urzędu?
Czy można odpowiadać za udział w bójce, jeśli nikt nie został poważnie ranny?
Czy sama obecność przy bójce wystarczy do skazania?
Czy walka dwóch osób jest bójką w rozumieniu Kodeksu karnego?
Czy za udział w bójce można otrzymać karę w zawieszeniu?
Czy pałka teleskopowa automatycznie oznacza odpowiedzialność z art. 159 k.k.?
Kiedy przedawnia się udział w bójce lub pobiciu?
Podsumowanie
- Bójka w rozumieniu art. 158 k.k. wymaga udziału co najmniej trzech osób wzajemnie się atakujących.
- Pobicie polega na napaści co najmniej dwóch sprawców na osobę lub osoby broniące się.
- Nie trzeba osobiście zadać ciosu, ale konieczne jest wykazanie świadomego udziału w niebezpiecznym zdarzeniu.
- Sama przypadkowa albo bierna obecność nie oznacza automatycznie odpowiedzialności.
- Podstawowy typ czynu jest zagrożony karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
- Ciężki uszczerbek na zdrowiu lub śmierć powodują istotne zaostrzenie odpowiedzialności.
- Art. 159 k.k. dotyczy osoby, która rzeczywiście używa broni, noża lub podobnie niebezpiecznego przedmiotu.
- Nagranie przedstawiające jedynie fragment zdarzenia nie powinno stanowić samodzielnej podstawy do przesądzenia winy i kwalifikacji prawnej.
- W przypadku funkcjonariuszy postępowanie karne, dyscyplinarne i decyzje służbowe stanowią odrębne płaszczyzny oceny.
Potrzebujesz wsparcia
w sprawie dotyczącej pobicia lub bójki?
Sprawy dotyczące bójek i pobić wymagają szybkiego zabezpieczenia pełnych nagrań, dokumentacji medycznej oraz dowodów pozwalających odtworzyć rolę każdej osoby. Dotyczy to zarówno obrony podejrzanego lub oskarżonego, jak i ochrony praw osoby pokrzywdzonej. Osoby potrzebujące indywidualnej oceny sytuacji zapraszamy do kontaktu!
Podstawa prawna i materiały
wykorzystane w artykule
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 9, 25, 37a, 43b, 46, 66, 69, 158 i 159,
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego,
- orzecznictwo Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu dotyczące zakresu udziału, odpowiedzialności za następstwo oraz użycia niebezpiecznego przedmiotu,
- oficjalny komunikat Dolnośląskiej Policji i publicznie dostępne informacje o czynnościach Prokuratury Rejonowej w Wałbrzychu.